برای تبلیغات هزینه کردین و فروشتون هم بیشتر شده. خبر خوبیه؛ اما یه سؤال مهم باقی میمونه: بعد از کمکردن هزینهها، چقدر سود براتون مونده؟
ممکنه دو فروشگاه هرکدوم ۲۰ میلیون تومان فروش داشته باشن، اما یکی سود کنه و اون یکی ضرر. تفاوتشون توی هزینهایه که برای رسیدن به این فروش پرداخت کردن.
اینجاست که ROI یا نرخ بازگشت سرمایه به کمکتون میاد. توی این مقاله، با یه مثال ساده یاد میگیرین چطور ROI رو برای آنلاینشاپ یا کسبوکارتون حساب کنین.
ROI یعنی چی؟
ROI مخفف Return on Investment و به معنی نرخ بازگشت سرمایه است. این شاخص نشون میده نسبت به پولی که برای یه فعالیت هزینه کردین، چقدر سود یا زیان داشتین.
مثلاً اگه ROI یه فعالیت ۳۰ درصد باشه، یعنی بهازای هر ۱۰۰ هزار تومان هزینه، ۳۰ هزار تومان سود به دست آوردین؛ علاوه بر جبران هزینه اولیه.
فرمول محاسبه ROI چیه؟
فرمول کلی اینه:
نرخ بازگشت سرمایه = (سود خالص حاصل از فعالیت ÷ هزینه سرمایهگذاری همون فعالیت) × ۱۰۰
سود خالص هم از این راه به دست میاد:
سود خالص = درآمد حاصل از فعالیت − مجموع هزینههای مرتبط
نکته اصلی اینه که درآمد، سود نیست. پولی که از مشتری میگیرین، باید هزینه تأمین محصول و بقیه هزینهها رو هم پوشش بده.
مثال محاسبه ROI برای یه آنلاینشاپ
فرض کنین یه آنلاینشاپ پوشاک دارین و برای فروش یه کالکشن، کمپین برگزار میکنین. درآمد و هزینههای این کمپین به شکل زیره:

اول سود خالص رو حساب میکنیم:
۲۰ میلیون − ۱۶ میلیون = ۴ میلیون تومان سود خالص
حالا سود رو بر مجموع هزینهها تقسیم میکنیم و در ۱۰۰ ضرب میکنیم:
ROI = (۴ ÷ ۱۶) × ۱۰۰ = ۲۵٪
یعنی توی این مثال، بهازای هر ۱۰۰ هزار تومان هزینه، ۲۵ هزار تومان سود به دست آوردین.
این محاسبه، بازده کل هزینههای کمپین رو نشون میده؛ چون همه هزینههای مرتبط رو توی مخرج گذاشتیم.
چطور ROI کسبوکار خودمون رو حساب کنیم؟
لازم نیست ابزار پیچیدهای داشته باشین؛ یه فایل اکسل یا حتی ماشینحساب هم برای شروع کافیه. این چهار مرحله رو انجام بدین.
۱. مشخص کنین نتیجه چه کاری رو میسنجین
بهجای اینکه بپرسین «ROI کسبوکارم چقدره؟»، از یه فعالیت مشخص شروع کنین؛ مثلاً:
- کمپین فروش پاییزی
- تبلیغ توی یه پیج اینستاگرامی
- شرکت در یه نمایشگاه
- فروش یه مجموعه محصول جدید
بازه زمانی رو هم مشخص کنین. مثلاً هزینهها و فروش کمپینی که از اول تا آخر مهر اجرا شده.
۲. درآمد مربوط به همون فعالیت رو پیدا کنین
اگه میخواین نتیجه یه تبلیغ رو بسنجین، نباید همه فروش ماه رو به حساب اون تبلیغ بذارین. ممکنه بخشی از مشتریها از قبل شما رو میشناختن یا از مسیر دیگهای خرید کرده باشن.
برای تشخیص بهتر، میتونین از کد تخفیف اختصاصی، لینک قابل ردیابی یا گزارش منبع سفارشها استفاده کنین. هرقدر ارتباط سفارشها با کمپین روشنتر باشه، محاسبهتون قابلاتکاتر میشه.
۳. هزینههای مرتبط رو جمع کنین
فقط مبلغی که به پیج تبلیغکننده پرداخت کردین، هزینه شما نیست. بسته به فعالیت، این موارد رو هم بررسی کنین:
- هزینه تأمین یا تولید محصولات فروختهشده
- هزینه تبلیغات و تولید محتوا
- بستهبندی و سهم فروشگاه از هزینه ارسال
- کارمزدها
- هزینه نیروی اضافهای که برای کمپین گرفتین
مبلغ سفارشهای لغوشده و مرجوعی رو هم از درآمد کم کنین. اگه درآمد رو بعد از تخفیف ثبت کردین، تخفیف رو دوباره بهعنوان هزینه حساب نکنین.
۴. عددها رو توی فرمول بذارین
برای محاسبه بازده کل فعالیت، این فرمول رو پر کنین:
ROI = [(درآمد − مجموع هزینهها) ÷ مجموع هزینهها] × ۱۰۰
اگه هزینهای رو از قلم بندازین، ROI بالاتر از واقعیت دیده میشه.
ROI مثبت، صفر و منفی چه معنیای دارن؟
ROI مثبت: درآمد از هزینههایی که حساب کردین بیشتر بوده و فعالیت سود داشته.
ROI صفر: درآمد و هزینه برابر شدن؛ یعنی به نقطه سربهسر رسیدین.
ROI منفی: درآمد نتونسته هزینهها رو پوشش بده و فعالیت زیان داشته.
مثلاً اگه ۱۰ میلیون تومان هزینه کنین و درآمدتون ۸ میلیون تومان باشه، ۲ میلیون تومان ضرر کردین و ROI میشه منفی ۲۰ درصد.
البته برای مقایسه دو فعالیت، زمان رو هم در نظر بگیرین. بازده ۲۵ درصدی در یه ماه، با همین بازده در یه سال یکسان نیست.
ROI تبلیغات با بازده کل کمپین فرق داره؟
بله؛ باید مشخص کنین بازده کدوم هزینه رو میخواین بسنجین.
توی مثال بالا، سود خالص رو بر همه هزینههای کمپین تقسیم کردیم. اما برای محاسبه بازده هزینه بازاریابی، سود حاصل از کمپین رو بعد از کسر هزینههای مرتبط، بر هزینه بازاریابی تقسیم میکنن.
پس قبل از مقایسه گزارشها، فرمول رو بررسی کنین. دو عدد با عنوان ROI ممکنه مبنای محاسبه متفاوتی داشته باشن.
همچنین تقسیم درآمد فروش بر هزینه تبلیغات، ROI نیست؛ به اون ROAS یا بازده هزینه تبلیغات میگن. ROAS میزان فروش رو نشون میده، اما بهتنهایی نمیگه بعد از هزینه محصول و بقیه مخارج، سود کردین یا نه.
جمعبندی
ROI کمک میکنه نتیجه هزینههاتون رو با عدد بررسی کنین. برای شروع، یه کمپین مشخص رو انتخاب کنین، درآمد مربوط به اون رو پیدا کنین، هزینهها رو کامل بنویسین و سود خالص رو حساب کنین.
اگه سایت فروشگاهی داشته باشین، اطلاعات سفارشها و مبلغ خریدها یکجا ثبت میشن و جمعآوری بخشی از دادههای فروش راحتتر میشه. هزینههای تبلیغات، تأمین کالا و بقیه مخارج رو هم باید جدا ثبت کنین تا تصویر کاملتری از سودتون داشته باشین.
